KOBİ'ler için kredi politikası: limit, vade ve takip hakkında yazılması gereken 8 kural

Özetle: kredi politikası, şirketinizin müşterilere kredi vermesini, bunu izlemesini ve tahsil etmesini belirleyen kısa bir belgedir: kimin kredi verdiği, vermeden önce hangi kontrollerin yapıldığı, her risk kademesi için hangi ödeme koşullarının sunulduğu, ne zaman takip edildiği ve ne zaman teslimatın durdurulduğu. Kredi bölümü olmayan bir KOBİ'de bunun için bir veya iki sayfalık sekiz kural yeterlidir. Hızlıca karar vermeye, her seferinde tartışmadan hayır diyebilmeye ve Medeni Kanun'un 2086. maddesi uyarınca uygun bir yapıya sahip olduğunuzu göstermeye yararlar.

Bir KOBİ neden kredi politikasına ihtiyaç duyar?

Çünkü kurallar olmadan krediyi, siparişi kapatma telaşında olan kişi onaylar. Satış ekibi müşteriyi ister, muhasebe tahsilat ister, patron her vakada ayrı karar verir. Yazılı bir politika tartışmayı «güveniyor muyum?»dan «kurallara uyuyor mu?»ya kaydırır.

Bunun bir yasal nedeni de var. Medeni Kanun'un 2086. maddesi, şirket veya kolektif formda faaliyet gösteren girişimciden, işletmenin niteliğine ve boyutuna uygun bir örgütsel, yönetsel ve muhasebe yapısı kurmasını ister; bu yapı krizi zamanında fark etmeyi de amaçlar. Kriz Kanunu (madde 3) ayrıca bu yapıların ekonomik-mali dengesizlikleri fark etmeyi sağlaması gerektiğini ekler. Müşterilerden olan alacaklar çoğu zaman bir KOBİ'nin aktifindeki en büyük kalemdir: bunları yazılı kurallarla yönetmek bu yapının parçasıdır.

Yazıya dökülmesi gereken 8 kural

1. Kim karar verir ve hangi tutara kadar?

Kimin kredi verebileceğini ve hangi tutara kadar verebileceğini belirtin. Örnek: satış temsilcisi 5.000 €'ya kadar, muhasebe 30.000 €'ya kadar, daha fazlasına patron karar verir. Rakamları cironuza göre siz seçersiniz; önemli olan yazılı olmalarıdır.

2. İlk siparişten önce hangi kontroller?

Yeni bir müşteri üzerindeki kontrollerin ayrıntısı, yeni bir B2B müşterinin kredi itibarı rehberindedir.

3. Risk kademesine göre ödeme koşulları

Müşterinin risk sınıfını koşullara bağlayın, böylece kimse bunları uydurmak zorunda kalmaz:

Sınıfın nasıl okunacağı: şirket kredi skoru. Tutarın nasıl belirleneceği: kredi limiti.

4. Maksimum vade ve sözleşme şartları

231/2002 sayılı D.Lgs. yasal vadeyi 30 gün olarak belirler. Şirketler arasında daha uzun bir vade kararlaştırabilirsiniz; ancak 60 günü aşan vade açıkça kararlaştırılmalı, yazılı olarak kanıtlanmalı ve satıcı için ağır haksız olmamalıdır (madde 4). Siz bir KOBİ'yseniz ve müşteri değilse, 60 günü aşan bir şart ağır haksız sayılır (madde 7, fıkra 4-bis). Politikada kabul ettiğiniz en uzun vadeyi ve sözleşmenin ya da genel şartların her zaman içermesi gereken şartları yazın: vade, gecikme faizi, malsa mülkiyet saklı tutma, yetkili mahkeme.

5. Limit ne zaman gözden geçirilir?

Örneğin: her yeni bilanço yayımlandığında, limiti aşan her siparişte, 30 günü aşan ilk gecikmede, müşterinin ortakları, yöneticileri veya merkezi değiştiğinde.

6. Hatırlatma takvimi

1. Vadeden birkaç gün önce nazik bir hatırlatma; yeni müşteriler veya geçmişte gecikmesi olanlar için.
2. Vadeden birkaç gün sonra, fatura kopyasıyla ilk hatırlatma.
3. 30 günde patron veya muhasebeden telefon görüşmesi.
4. PEC ile yazılı ihtar: 231/2002 sayılı D.Lgs. madde 6 uyarınca gecikme faizi ve 40 € götürü tutar talebiyle.
5. Avukata veya tahsilat firmasına devir: öfkelendiğinizde değil, önceden belirlediğiniz bir tarihte.

7. Teslimat ne zaman durdurulur?

Eşiği önceden belirleyin: örneğin 60 günü aşan vade veya limitin üzerindeki maruziyet. Müşterinin mali durumu ödemeyi belirgin biçimde tehlikeye atıyorsa, Medeni Kanun'un (Codice civile) 1461. maddesi, uygun bir teminat verilmedikçe edimi askıya almanıza izin verir. Dayandığınız olguları her zaman belgeleyin.

8. Kim, ne sıklıkla kontrol eder?

Ayda bir kez üç rakama bakın: gecikme dilimine göre vadesi geçmiş alacaklar, maruziyete göre ilk on müşteri ve DSO. Bu üçünden biri iki ay üst üste kötüleşirse, politika daha sıkı uygulanmalıdır.

Kopyalanabilir bir model

Bu şemadan başlayıp rakamları uyarlayabilirsiniz:

• Kapsam: vadeli ödemeli tüm satışlar için geçerlidir.
• Sorumlular: [ad] [tutara] kadar; [ad] [tutara] kadar; daha fazlası için patron.
• Kontroller: [eşiğin] altında olumsuzluk sorgusu ve dolandırıcılık kontrolü; [eşiğin] üzerinde tam rapor; [yüksek eşiğin] üzerinde ayrıca bilanço ve izleme.
• Koşullar: risk kademeleri → vade, peşinat, teminat tablosu.
• Maksimum vade: [gün], patronun yazılı istisnası dışında.
• Limit gözden geçirme: yeni bilanço, limiti aşan sipariş, [gün] üzerindeki gecikme, ortaklık değişiklikleri.
• Hatırlatmalar: vadeden [gün] sonra takvim.
• Teslimat durdurma: [gün] üzerinde vadesi geçmiş veya limitin üzerinde maruziyet.
• Aylık kontrol: gecikme dilimlerine göre vadesi geçmiş alacaklar, ilk 10 maruziyet, DSO.

Zamanınız azsa, bir müşterinin limitini 10 dakikada belirlemek rehberiyle ve ticari kredi riski genel çerçevesiyle başlayın.

Kaynaklar

• Medeni Kanun (Codice civile), madde 2086 ve madde 1461 (Normattiva)
• D.Lgs. 14/2019, Şirket Krizi ve İflas Kanunu, madde 3 (Normattiva, 11/11/2026 tarihinde okundu)
• D.Lgs. 231/2002, madde 4, 6 ve 7 (Normattiva, 11/11/2026 tarihinde okundu)