Toelichting bij de jaarrekening (nota integrativa): wat je zoekt voordat je met een bedrijf werkt

Bijgewerkt op 1-11-2026

Kort samengevat: de toelichting (nota integrativa) is het deel van de jaarrekening dat de cijfers uitlegt. Voordat je krediet of een voorschot geeft, zoek je zes zaken: schulden met zekerheden op goederen, verplichtingen en garanties buiten de balans, feiten van belang na de afsluiting, eventuele onzekerheden over de continuïteit van de onderneming, transacties met verbonden partijen die niet onder marktvoorwaarden zijn gesloten, en achtergestelde financieringen van vennoten.

Wat de toelichting is en wat de wet erin voorschrijft

De jaarrekening bestaat uit de balans, de resultatenrekening, het kasstroomoverzicht en de toelichting (art. 2423 c.c.). De balans en de resultatenrekening geven de cijfers; de toelichting zegt hoe ze zijn berekend en wat in de overzichten niet zichtbaar is. De minimale inhoud staat in art. 2427 c.c., dat in het eerste lid meer dan dertig genummerde punten telt: van de waarderingscriteria tot de bewegingen in vaste activa, van het gemiddelde aantal werknemers tot de bezoldiging van de bestuurders.

Niet alle punten zijn nuttig voor wie een handelspartner moet beoordelen. Hieronder staan de punten van art. 2427 die een praktische vraag beantwoorden: kan ik deze onderneming de komende maanden vertrouwen?

De posten die je één voor één moet zoeken

Punt van art. 2427	Wat het moet vermelden	Waarom het je interesseert
nr. 6	Vorderingen en schulden met een restlooptijd van meer dan vijf jaar; schulden met zekerheden op goederen van de vennootschap, met de aard van de zekerheden	Als gebouwen of machines al met een hypotheek of pand aan een bank zijn bezwaard, blijft voor een commerciële schuldeiser zoals jij minder vrij vermogen over
nr. 9	Totaalbedrag van verplichtingen, garanties en potentiële passiva die niet in de balans voorkomen	Een borgtocht ten gunste van een ander bedrijf, bijvoorbeeld, is een verplichting die in de balans niet verschijnt
nr. 13	Bedrag en aard van buitengewone opbrengsten en kosten van uitzonderlijke omvang of invloed	Het vertelt je of de winst of het verlies van het jaar van een buitengewone gebeurtenis afhangt, die zich misschien niet herhaalt
nr. 19-bis	Financieringen door vennoten, per vervaldag, met een afzonderlijke vermelding van die welke achtergesteld zijn ten opzichte van de andere schuldeisers	Achtergestelde financieringen worden na de andere schuldeisers terugbetaald: bij moeilijkheden komen de vennoten na leveranciers zoals jij
nr. 22-bis	Transacties met verbonden partijen die niet onder normale marktvoorwaarden zijn gesloten	Verkopen of leningen aan vennootschappen van dezelfde groep of aan vennoten tegen gunstige voorwaarden kunnen waarde buiten het bedrijf verplaatsen
nr. 22-ter	Aard en economisch doel van overeenkomsten die niet in de balans voorkomen, als de risico's of voordelen aanzienlijk zijn	Overeenkomsten buiten de balans met een belangrijk effect op de financiële situatie
nr. 22-quater	Aard en effect van feiten van belang die na de afsluiting van het boekjaar hebben plaatsgevonden	Het is het meest recente deel van de jaarrekening: hier moet het bedrijf vertellen wat er na de afsluiting belangrijks is gebeurd

Twee andere punten helpen bij het lezen van de rest: nr. 1 (waarderingscriteria van de posten) en nr. 16 (vergoedingen, voorschotten en kredieten aan bestuurders en sindaci, met de verplichtingen die voor hen zijn aangegaan). Een vordering op de bestuurders die elk jaar groeit, is een detail om te noteren.

Continuïteit van de onderneming: de zin om te zoeken

Het burgerlijk wetboek vraagt de posten van de jaarrekening te waarderen “vanuit het perspectief van de voortzetting van de activiteit” (art. 2423-bis, eerste lid, nr. 1). Het boekhoudkundige principe OIC 11 (paragraaf 22) voegt eraan toe dat de bestuurders moeten beoordelen of de onderneming minstens twaalf maanden vanaf de datum van de jaarrekening kan blijven functioneren. Als ze aanzienlijke onzekerheden vinden, moet de toelichting duidelijk de risicofactoren, de gemaakte veronderstellingen, de onzekerheden en de plannen om ze aan te pakken beschrijven.

In de praktijk: zoek in het document naar de woorden “continuïteit van de onderneming” (continuità aziendale). Vind je een alinea die over aanzienlijke onzekerheden spreekt, dan zijn het de bestuurders van je klant of leverancier zelf die zeggen dat de toekomst van het bedrijf niet vanzelfsprekend is. Het is het belangrijkste signaal dat de toelichting je kan geven.

De toelichting lees je in de volledige gedeponeerde jaarrekening. Voor de cijfers geeft het rapport Beslissing van Veryfy (49€) de belangrijkste posten van de laatst neergelegde jaarrekening, geherclassificeerd volgens het civielrechtelijke schema, met uiteindelijk belanghebbende, protesten en signalen van insolventie, onroerende goederen op naam en vennootschappelijke verbanden. De toelichting zit niet in het rapport: je hebt haar nodig voor de details die die cijfers verklaren. Voor een eerste controle is er Controle voor 19€. Zoek het bedrijf.

Als het bedrijf een verkorte jaarrekening of een micro-onderneming-jaarrekening deponeert

Veel kleine en middelgrote bedrijven deponeren de jaarrekening in verkorte vorm. Dan is de toelichting korter: art. 2435-bis c.c. vraagt van de punten van art. 2427 alleen de nummers 1, 2, 6 (beperkt tot de schulden, zonder geografische verdeling), 8, 9, 13, 15, 16, 22-bis, 22-ter, 22-quater en 22-sexies, naast nr. 1 van art. 2427-bis. Blijven dus de zekerheden op schulden, de verplichtingen buiten de balans, de transacties met verbonden partijen en de feiten na de afsluiting. Het detail van de vennotenfinancieringen (nr. 19-bis) is niet vereist. Voor verbonden partijen mag de vennootschap zich bovendien beperken tot de transacties met de grootste aandeelhouders, met de leden van de bestuurs- en toezichtsorganen en met de bedrijven waarin ze een deelneming heeft.

Micro-ondernemingen kunnen helemaal geen toelichting opstellen, mits onderaan de balans de informatie van de nummers 9 en 16 van art. 2427 staat (art. 2435-ter c.c.). Is je klant dus een micro-onderneming, lees dan de regels onderaan de balans: daar vind je de verplichtingen, zekerheden en potentiële passiva en de bezoldiging en de vorderingen op bestuurders en sindaci. Wat je in de rest van de jaarrekening nog kunt lezen, staat uitgelegd in de gids over de verkorte jaarrekening en die van micro-ondernemingen.

Hoe je haar in een kwartier leest

De toelichting van een mkb-bedrijf is vaak lang en repetitief. Je hoeft niet alles te lezen: gebruik de zoekfunctie in het document met deze woorden.

“continuïteit” (continuità): om eventuele onzekerheden over de continuïteit van de onderneming te vinden.
“zekerheden op goederen” (garanzie reali), “hypotheek” (ipoteca), “pand” (pegno): voor schulden met zekerheden op de goederen van de vennootschap.
“verplichtingen” (impegni) en “potentiële passiva”: voor wat niet in de balans staat.
“feiten van belang” (fatti di rilievo): voor wat na de afsluiting van het boekjaar is gebeurd.
“verbonden partijen” (parti correlate): voor transacties met vennoten, bestuurders en verbonden vennootschappen.
“achtergesteld” (postergat): voor financieringen van vennoten die na de andere schuldeisers terugbetaalbaar zijn.

Heeft je klant het boekjaar met verlies afgesloten, dan is de toelichting ook de plek waar je de verliezen vindt die de wet toestaat apart te vermelden: dat wordt uitgelegd in de gids over klant met een verlies in de jaarrekening.

Wat de toelichting je niet vertelt

De toelichting wordt geschreven door de bestuurders van de vennootschap en heeft betrekking op de afsluitingsdatum van het boekjaar, met daarbij de feiten van belang die daarna zijn gebeurd. De jaarrekening wordt binnen dertig dagen na goedkeuring gedeponeerd bij het Registro delle imprese (art. 2435 c.c.; voor de S.r.l. verwijst art. 2478-bis ernaar), dus als je hem leest kan er meer dan een jaar verstreken zijn. Combineer haar met de cijfers, met recentere protesten en procedures en met de manier waarop het bedrijf je nu betaalt. Het volledige beeld staat in de praktische gids om de jaarrekening van een klant of leverancier te lezen; voor de kasindicatoren zie de gidsen over EBITDA en MOL en over de DSCR.

Bronnen

Art. 2427 c.c., inhoud van de toelichting (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
Art. 2423-bis c.c., Beginselen van opstelling van de jaarrekening (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
Art. 2423 c.c., Opstelling van de jaarrekening (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
Art. 2435-bis c.c., Jaarrekening in verkorte vorm (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
Art. 2435-ter c.c., Jaarrekening van micro-ondernemingen (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
Art. 2435 c.c., Openbaarmaking van de jaarrekening (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
Art. 2478-bis c.c., Jaarrekening en winstuitkering aan vennoten (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
OIC 11 Doelstellingen en postulaten van de jaarrekening, maart 2018, par. 21-22 (Fondazione OIC) (geraadpleegd op 01/11/2026)

Veelgestelde vragen

Wat staat er in de toelichting bij de jaarrekening?

De minimale inhoud staat in art. 2427 c.c.: waarderingscriteria, bewegingen in vaste activa, schulden met zekerheden op goederen, verplichtingen en garanties buiten de balans, transacties met verbonden partijen, feiten van belang na de afsluiting, bezoldiging van de bestuurders en andere punten. In de verkorte jaarrekening zijn de vereiste punten minder.

Waar moet je in de toelichting op letten voordat je een klant krediet geeft?

Schulden met zekerheden op goederen (nr. 6), verplichtingen en potentiële passiva buiten de balans (nr. 9), transacties met verbonden partijen die niet onder marktvoorwaarden zijn gesloten (nr. 22-bis), feiten van belang na de afsluiting (nr. 22-quater), achtergestelde financieringen van vennoten (nr. 19-bis) en eventuele onzekerheden over de continuïteit van de onderneming.

Moeten micro-ondernemingen een toelichting opstellen?

Ze kunnen daarvan worden ontheven als ze onderaan de balans de verplichtingen, zekerheden en potentiële passiva en de vergoedingen, voorschotten en kredieten aan bestuurders en sindaci (commissarissen) vermelden (art. 2435-ter c.c.).

Waar staat in de toelichting iets over de continuïteit van de onderneming?

Volgens OIC 11 moet de toelichting, als de bestuurders aanzienlijke onzekerheden vaststellen over het vermogen van de onderneming om minstens twaalf maanden door te gaan, de risico's, veronderstellingen, onzekerheden en plannen om die aan te pakken beschrijven. Zoek in het document naar de woorden continuïteit van de onderneming (continuità aziendale).

Wilt u een specifiek bedrijf controleren?

Blootstellingslimiet, uiteindelijke belanghebbende en waarschuwingssignalen, in enkele minuten.

Zoek het bedrijf en kies het rapport