Kasstroomoverzicht van een klant: welke kasstromen je moet bekijken

Kort samengevat: bekijk in het kasstroomoverzicht van een klant eerst de kasstroom uit de operationele activiteit: die laat zien of de gewone bedrijfsvoering liquiditeit heeft opgeleverd of verbruikt. Controleer daarna hoe de vorderingen op klanten zijn veranderd en wie een eventueel gat heeft gedekt: de operationele activiteit of nieuwe schulden. Het wordt alleen opgesteld door vennootschappen met een gewone jaarrekening; verkorte jaarrekeningen en micro-ondernemingen zijn ervan ontheven.

Wat het kasstroomoverzicht is

Het kasstroomoverzicht (rendiconto finanziario) is een van de vier documenten van de jaarrekening, naast de balans, de resultatenrekening en de toelichting (art. 2423 c.c.). De inhoud ervan is vastgelegd in art. 2425-ter c.c.: voor het boekjaar en voor het vorige boekjaar toont het het bedrag en de samenstelling van de liquide middelen aan het begin en het einde van het jaar, en de financiële stromen uit de operationele activiteit, uit de investeringsactiviteit en uit de financieringsactiviteit, inclusief de transacties met vennoten, die afzonderlijk worden vermeld.

Het boekhoudkundige principe dat uitlegt hoe je het opstelt, is OIC 10 van het Italiaanse Organisme voor Boekhouding (editie december 2016). Volgens OIC 10 dient het overzicht om de financiële situatie van de vennootschap te beoordelen, inclusief liquiditeit en solvabiliteit, en geeft het informatie over het vermogen om kortlopende financiële verplichtingen na te komen en zichzelf te financieren. Voor wie een betalingstermijn moet verlenen is dat precies de juiste vraag: genereert dit bedrijf de kas waarmee het mijn facturen betaalt?

Op 20 mei 2026 heeft het OIC een ontwerp van wijzigingen van OIC 10 ter consultatie gelegd, tot 31 juli 2026 (classificatie van rente en dividend, factoring, detail van de residuale posten). Totdat de definitieve versie verschijnt, geldt de editie van 2016; de structuur in drie gebieden blijft volgens het ontwerp dezelfde.

Wie het moet opstellen en wie niet

• Vennootschappen met een gewone jaarrekening: verplicht. OIC 10 zegt uitdrukkelijk dat het principe voor hen bedoeld is.
• Vennootschappen met een jaarrekening in verkorte vorm: vrijgesteld. Art. 2435-bis, tweede lid, c.c. bepaalt dat wie de verkorte jaarrekening opstelt, is vrijgesteld van het opstellen van het kasstroomoverzicht.
• Micro-ondernemingen: vrijgesteld op grond van art. 2435-ter c.c., dat het kasstroomoverzicht opsomt als een document dat zij niet hoeven op te stellen.

Concreet: veel klanten uit het mkb deponeren een verkorte jaarrekening of die van een micro-onderneming, en dan hebben ze geen kasstroomoverzicht. Welke drempels de vorm van de jaarrekening bepalen en wat er nog leesbaar blijft, zie je in de gids over de verkorte jaarrekening en die van micro-ondernemingen.

De drie stromen: operationeel, investeringen, financiering

OIC 10 vereist dat de stromen in drie categorieën worden gepresenteerd, altijd in deze volgorde. Hun som is de verandering van de liquiditeit in het jaar.

De operationele stroom wordt meestal berekend met de indirecte methode: je begint bij de winst (of het verlies) en corrigeert die voor posten die geen kas bewegen, zoals afschrijvingen, en voor de veranderingen in het werkkapitaal. OIC 10 legt uit dat een stijging van de vorderingen op klanten wordt afgetrokken, omdat het opbrengsten zijn die al zijn geboekt maar nog niet zijn geïnd; een stijging van de schulden aan leveranciers wordt opgeteld, omdat het kosten zijn die nog niet zijn betaald.

Wat je bekijkt bij een klant aan wie je krediet verleent

1. Het teken van de operationele stroom. Een bedrijf met winst kan een negatieve operationele stroom hebben, als zijn klanten laat betalen of als het de voorraad laat oplopen. Als dat twee jaar achter elkaar gebeurt, moet de kas waarmee het jou betaalt ergens anders vandaan komen.
2. De verandering van de vorderingen op klanten. Als de vorderingen veel sneller groeien dan de opbrengsten, heeft je klant moeite met innen. En wie niet int, betaalt zijn leveranciers vaak ook laat.
3. De verandering van de schulden aan leveranciers. Als de operationele stroom alleen standhoudt omdat de schulden aan leveranciers zijn gegroeid, is de kas gevonden door later te betalen: de leveranciers, dus ook jij, financieren het bedrijf.
4. Wie het gat dicht. Negatieve operationele stroom en positieve financieringsstroom betekent dat het jaar is afgesloten met nieuwe leningen of met geld van vennoten. Transacties met vennoten worden volgens de wet afzonderlijk vermeld.
5. De vergelijking met het vorige jaar. Art. 2425-ter schrijft voor dat ook het voorgaande boekjaar wordt vermeld: gebruik het om te zien of de situatie verbetert of verslechtert.

Voorbeeld met verzonnen cijfers, vereenvoudigd: een klant sluit het jaar af met een winst van 80.000 euro.

De resultatenrekening zegt “winst”, en de liquiditeit aan het einde van het jaar is zelfs gestegen, maar het kasstroomoverzicht vertelt een ander verhaal: de bedrijfsvoering heeft kas verbruikt omdat de vorderingen zijn opgelopen, en het jaar is afgesloten dankzij de bank. Voordat je de termijn van deze klant verlengt, is het de moeite waard te vragen hoe hij nu int.

Wat je moet doen als het kasstroomoverzicht ontbreekt

Bij een verkorte jaarrekening of die van een micro-onderneming is er geen kasstroomoverzicht, maar je kunt toch enkele signalen afleiden door twee opeenvolgende jaarrekeningen te vergelijken:

• Liquide middelen (post C.IV van de activa): ook in de verkorte vorm blijven ze zichtbaar, omdat de verkorte balans de posten met Romeinse cijfers behoudt. De vergelijking van twee jaren geeft je de netto verandering van de kas, zonder je te vertellen waar die vandaan komt.
• Vorderingen (post C.II) ten opzichte van de opbrengsten: als de vorderingen sneller groeien dan de opbrengsten, int de klant langzamer.
• Schulden (post D van het passief): bij de verkorte vorm zie je het totaal en het deel dat na het volgende boekjaar opeisbaar is, niet de verdeling tussen banken en leveranciers.
• Winst plus afschrijvingen (post B.10 van de resultatenrekening): is slechts een ruwe maat van wat de bedrijfsvoering zou kunnen genereren vóór de veranderingen in vorderingen, schulden en voorraad. Het is geen kasstroomoverzicht en mag niet als zodanig worden gepresenteerd.

Als het om een belangrijk bedrag gaat, vraag de klant rechtstreeks om een kasstroomoverzicht of een recente boekhoudkundige situatie. Geeft hij die niet, dan is ook dat een gegeven om mee te wegen. Om te meten of de klant zijn schulden met de geproduceerde kas kan terugbetalen, zie ook de gidsen over EBITDA en MOL van een klant en over de DSCR, berekend uit de jaarrekening.

De beperkingen om in gedachten te houden

Het kasstroomoverzicht is een momentopname van het afgesloten jaar. De jaarrekening wordt binnen dertig dagen na goedkeuring gedeponeerd bij het Registro delle imprese (art. 2435 c.c.), dus wanneer je hem leest, kan hij betrekking hebben op een boekjaar dat vele maanden geleden is afgelopen. Combineer hem met recentere signalen, zoals protesten en procedures, en met de manier waarop de klant nu aan jou betaalt. Voor de volledige leesmethode van de jaarrekening begin je bij de praktische gids om de jaarrekening van een klant of leverancier te lezen; om de analyse om te zetten in een kredietbedrag, is er de gids over hoe je het handelskrediet berekent.

Bronnen

• Art. 2425-ter c.c., Kasstroomoverzicht (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
• Art. 2423 c.c., Opstelling van de jaarrekening (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
• Art. 2435-bis c.c., Jaarrekening in verkorte vorm (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
• Art. 2435-ter c.c., Jaarrekening van micro-ondernemingen (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
• Art. 2435 c.c., Openbaarmaking van de jaarrekening (Brocardi.it) (geraadpleegd op 01/11/2026)
• OIC 10 Kasstroomoverzicht, editie december 2016 (Fondazione OIC) (geraadpleegd op 01/11/2026)
• OIC, persbericht van 20 mei 2026 over de consultatie van de wijzigingen van OIC 10 (geraadpleegd op 01/11/2026)
• Edotto, OIC 10: nieuw ontwerp in consultatie over het kasstroomoverzicht (geraadpleegd op 01/11/2026)