Kans op default (PD) en verwacht verlies: hoe je het risico op een klant inschat

In het kort: de kans op default (PD) is de kans dat een tegenpartij binnen een jaar in default gaat: dat is de definitie in Verordening (EU) 575/2013 over de vereisten voor banken. Op zichzelf zegt ze weinig over een bedrijf dat op krediet verkoopt; ze wordt nuttig binnen de formule voor het verwacht verlies, PD × LGD × EAD, dat wil zeggen kans op default maal het deel dat je zou verliezen maal het blootgestelde bedrag. Met deze formule kun je verschillende klanten vergelijken en zien waar een zekerheid of een aanbetaling het meeste oplevert.

Wat is de kans op default?

Verordening (EU) 575/2013, de zogenoemde CRR, definieert in artikel 4, punt 54, de kans op default als «de kans op default van een tegenpartij binnen een jaar». Het is het getal dat banken voor elke gekrediteerde klant schatten, en dat de commerciële scores vertalen in klassen of punten.

Een PD van 2% betekent dit: van de honderd bedrijven met hetzelfde risicoprofiel verwacht men dat er ongeveer twee in de volgende twaalf maanden in default gaan. Het zegt niet welke twee. Daarom dient de PD om voorwaarden en prijzen voor veel klanten te bepalen, en moet ze altijd worden aangevuld met het oordeel over het individuele geval.

Wat telt als «default»?

Het woord lijkt synoniem met faillissement, maar dat is het niet. Voor banken geldt sinds 1 januari 2021 de nieuwe Europese definitie (artikel 178 van de CRR, richtsnoeren van de EBA en gedelegeerde verordening van de Commissie uit 2018). Volgens de Banca d'Italia is een schuldenaar in default als minstens één van twee voorwaarden zich voordoet:

1. relevante achterstand: een vervallen bedrag dat samen een absolute drempel overschrijdt, 100 € voor retailblootstellingen en 500 € voor de overige, en een relatieve drempel, 1% van de totale blootstelling bij de bank, gedurende meer dan 90 opeenvolgende dagen (in sommige gevallen 180, zoals bij overheidsinstanties);
2. waarschijnlijke wanbetaling: de bank acht het onwaarschijnlijk dat de schuldenaar volledig betaalt zonder het uitwinnen van zekerheden.

De Banca d'Italia preciseert ook dat de vervallen bedragen niet langer worden verrekend met de beschikbare ruimte op andere kredietlijnen. Het gevolg voor jou: een klant kan voor zijn bank in default raken zonder dat er een faillissement loopt, en vanaf dat moment krijgt hij moeilijker krediet. Dat is een van de redenen waarom vertragingen bij leveranciers vaak daarna toenemen.

Hoe wordt het verwacht verlies berekend?

De CRR berekent in artikel 158 het verwacht verlies als PD × LGD, vervolgens vermenigvuldigd met de waarde van de blootstelling. Toegepast op een handelskrediet heeft de formule drie ingrediënten:

Verwacht verlies = PD × LGD × EAD.

Een voorbeeld met twee klanten

Hypothetisch voorbeeld, met getallen die zijn gekozen om de berekening te tonen:

Klant B koopt een kwart van wat A koopt, maar heeft een hoger verwacht verlies. Als je marge op B 1.000 € per jaar is, gaat bijna driekwart ervan op aan risico. Probeer nu van B een aanbetaling van 50% te vragen: de blootstelling daalt tot 7.500 € en het verwacht verlies tot 360 €. De berekening laat zien waar een betalingsvoorwaarde meer waard is dan een korting.

Waarom volstaat het verwacht verlies niet?

Het verwacht verlies is een gemiddelde. Bij honderd kleine klanten werkt het gemiddelde; bij één klant die een derde van je omzet vertegenwoordigt niet, want als die in default gaat, verlies je niet 480 €, maar verlies je de hele blootstelling voor het niet-geïnde deel. Daarom zijn er naast de berekening twee regels nodig:

• een plafond per klant, dat wil zeggen een blootstellingslimiet die je nooit overschrijdt, wat ook de PD is: daarover gaat de gids over de kredietlimiet;
• een controle op concentratie: hoeveel van je vorderingen afhangen van de eerste drie klanten.

Hoe ga je van een ratingklasse naar een PD?

Alleen met de omzettabel van wie de klasse heeft berekend. Sommige aanbieders publiceren die, andere houden hem geheim. Als je hem niet hebt, verzin hem dan niet: gebruik de klasse om de klanten van het meest riskante naar het minst riskante te ordenen en pas per groep verschillende voorwaarden toe. Voor een mkb-bedrijf is die geordende schaal al het nuttigste deel van het model. Hoe je de scores van de verschillende aanbieders leest, legt de gids over de zakelijke creditscore uit.

Wat je vanaf morgen kunt doen

1. Maak de lijst van klanten met een blootstelling boven een drempel die jij bepaalt.
2. Controleer voor elk van hen de ratingklasse en het geschatte krediet.
3. Bereken je maximale blootstelling en een voorzichtige LGD, bijvoorbeeld 80% voor vorderingen zonder zekerheden.
4. Sorteer op verwacht verlies en begin bovenaan: daar levert een aanbetaling, een kortere termijn of een zekerheid het meeste op.

Voor de klanten bovenaan de lijst voegt het rapport Onderzoek a 99€ de jaarrekening, onroerende goederen op naam, vennootschappelijke relaties en 12 maanden Sentinella toe, die je elke week waarschuwt als status, vennoten, bestuurders of jaarrekening veranderen.

Bronnen

• FMA (Oostenrijkse toezichthouder), woordenlijst: Probability of Default, met verwijzing naar art. 4(1)(54) CRR (geraadpleegd op 11/11/2026)
• Verordening (EU) 575/2013 (CRR), artt. 4, 158 en 178 (EUR-Lex)
• Banca d'Italia, Inwerkingtreding van de nieuwe definitie van default (geraadpleegd op 11/11/2026)
• Banca d'Italia, Q&A over de nieuwe definitie van default (geraadpleegd op 11/11/2026)