Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych 2026: stopa 10,40%, obliczenie i 40 euro

W skrócie: w transakcjach handlowych między firmami oraz z administracją publiczną, jeśli faktura nie zostanie zapłacona w terminie, odsetki za opóźnienie biegną automatycznie od następnego dnia, bez potrzeby wezwania (D.Lgs. 231/2002, art. 4). Od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r. stopa ustawowa za opóźnienie wynosi 10,40% rocznie: stopa referencyjna EBC, 2,40%, plus 8 punktów, zgodnie z komunikatem MEF w Gazzetta Ufficiale n. 163 z 16 lipca 2026 r. Dodatkowo przysługuje 40 € ryczałtem na koszty windykacji (art. 6). Odsetki liczy się jako proste, dzień po dniu.

Jaka jest stopa za opóźnienie w 2026 r.?

Ustawowa stopa za opóźnienie to stopa referencyjna Europejskiego Banku Centralnego (EBC), czyli stopa najnowszych głównych operacji refinansujących, powiększona o osiem punktów procentowych (art. 2 lit. e) i f) D.Lgs. 231/2002). Dla pierwszego półrocza obowiązuje stopa EBC z 1 stycznia, dla drugiego – z 1 lipca. Ministerstwo Gospodarki i Finansów (Ministero dell'economia e delle finanze, MEF) publikuje ją w Gazzetta Ufficiale piątego dnia roboczego każdego półrocza (art. 5).

Stopa na pierwsze półrocze 2027 r. będzie równa stopie EBC obowiązującej 1 stycznia 2027 r., opublikowanej przez MEF w pierwszych dniach roboczych stycznia. Powiększenie o 8 punktów dotyczy umów zawartych od 1 stycznia 2013 r., od którego obowiązują zmiany wprowadzone przez D.Lgs. 192/2012.

Kiedy się je stosuje?

Przy każdej transakcji handlowej, czyli przy każdej umowie między firmami lub między firmami a administracją publiczną, która wiąże się z dostawą towarów lub świadczeniem usług za wynagrodzenie. Nie stosuje się ich do umów z konsumentami, do których mają zastosowanie odsetki z kodeksu cywilnego.

Biegną od dnia następującego po upływie terminu płatności. Jeśli umowa nie określa terminu, termin ustawowy wynosi 30 dni od otrzymania faktury, a gdy data jest niepewna, od otrzymania towaru lub wykonania usługi (art. 4 ust. 2).

Jak się je oblicza?

To odsetki proste, naliczane dziennie. Wzór:

Odsetki = kwota należna × stopa roczna × dni opóźnienia ÷ 365

Kwota należna obejmuje podatki wskazane na fakturze, czyli VAT (art. 2 lit. g).

Przykład poglądowy: faktura na 10 000 € z VAT, z terminem płatności 30 września 2026 r., zapłacona 14 listopada 2026 r., czyli z 45-dniowym opóźnieniem.

Jeśli opóźnienie obejmuje dwa półrocza, podziel okres: dni do 30 czerwca naliczaj według stopy pierwszego półrocza, a dni od 1 lipca – według stopy drugiego.

40 euro: kiedy przysługują?

Artykuł 6 przyznaje wierzycielowi, bez konieczności wezwania do zapłaty, ryczałtową kwotę 40 euro tytułem odszkodowania za koszty windykacji. Nadal można wykazać większą szkodę, która może obejmować koszty pomocy przy odzyskiwaniu należności, na przykład koszty adwokata. Kwota dolicza się do odsetek.

Czy można je wyłączyć umową?

Między firmami strony mogą uzgodnić inną stopę, w granicach art. 7. Niektóre klauzule jednak nie są ważne:

• klauzula, która wyłącza odsetki za opóźnienie, jest uznawana za rażąco nieuczciwą, bez możliwości dowodu przeciwnego (art. 7 ust. 3);
• klauzula wyłączająca 40 € kosztów windykacji domniemywa się rażąco nieuczciwą (ust. 4);
• jeśli wierzycielem jest MŚP, a dłużnikiem nie, klauzula z terminami płatności przekraczającymi 60 dni domniemywa się rażąco nieuczciwą (ust. 4-bis);
• sąd może stwierdzić nieważność także z urzędu, biorąc pod uwagę odstępstwo od praktyki handlowej oraz charakter towaru lub usługi (ust. 2).

O długich terminach jest osobny przewodnik: klient żąda płatności w ciągu 90 dni.

Czy warto je faktycznie żądać?

To zależy od klienta, ale warto je zawsze zapisać. Wskaż w ogólnych warunkach i na fakturze, że w razie opóźnienia stosuje się odsetki z D.Lgs. 231/2002 oraz 40 € ryczałtem. Wobec stałego klienta możesz zdecydować, że przy pierwszym, krótkim opóźnieniu ich nie żądasz; wobec klienta, który stale zwleka, żądanie ich przez PEC (certyfikowaną pocztę elektroniczną) to także sposób dokumentowania opóźnienia, przydatny, jeśli będziesz musiał wstrzymać dostawy lub dochodzić należności. Jak postępować z klientem, który zawsze płaci późno: czy warto dalej dostarczać?

A europejska reforma 30 dni?

We wrześniu 2023 r. Komisja Europejska zaproponowała rozporządzenie przeciwko opóźnieniom w płatnościach (procedura 2023/0323(COD)) z maksymalnym terminem 30 dni dla wszystkich transakcji handlowych. Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w pierwszym czytaniu 23 kwietnia 2024 r., dopuszczając do 60 dni między firmami, jeśli zostały wyraźnie uzgodnione, i do 120 dni w przypadku towarów o wolnej rotacji lub sezonowych. Rada nie przyjęła stanowiska: w listopadzie 2026 r. procedura nadal czeka na pierwsze czytanie w Radzie. Dlatego we Włoszech obowiązują zasady D.Lgs. 231/2002 opisane powyżej.

Źródła

• D.Lgs. 231/2002, art. 2, 4, 5, 6 i 7 (Normattiva, odczytano 11.11.2026)
• ANIE, Ritardi nei pagamenti: tassi 1 lipca – 31 grudnia 2026 (GU n. 163 z 16.07.2026) (dostęp 11.11.2026)
• Legge in chiaro, tabella dei tassi di mora 2013-2026 (dostęp 11.11.2026)
• Procedura 2023/0323(COD), Regolamento sulla lotta contro i ritardi di pagamento (dostęp 11.11.2026)
• Trans.info, 24.09.2026, o zastoju reformy w Radzie (dostęp 11.11.2026)