Raad van State 6702/2026: RTI, anomalie en onderaanneming

In breve: met vonnis nr. 6702 van 31 augustus 2026 heeft de vijfde kamer van de Raad van State de gunning aan een tijdelijke combinatie van ondernemingen bevestigd en enkele beginselen vastgesteld die nuttig zijn voor wie aan aanbestedingen deelneemt: de interne verdeling van de diensten binnen de RTI mag wijzigen als de aanbestedingsdocumenten dat niet binden, de controle op de anomalie kijkt naar het aanbod als geheel, en een zelfstandige zonder ondernemersorganisatie is geen onderaannemer. De bestuursrechter heeft de uitspraak aangemerkt als een van de belangrijkste beslissingen.

Wat was de aanbesteding?

De aanbesteding, uitgeschreven door het Departement voor gelijke kansen van het Voorzitterschap van de Ministerraad, betrof de gratis landelijke hulpdienst voor vrouwen die slachtoffer zijn van geweld en stalking, verbonden met het nummer van openbaar nut 1522, opgedeeld in vijf onderdelen (bijstand, monitoring en statistiek, technologische infrastructuur, communicatie en website, coördinatie). De gunning aan een combinatie van organisaties uit de derde sector was door het TAR Lazio vernietigd bij vonnis nr. 18277 van 22 oktober 2025. De Raad van State heeft het beroep van de combinatie aanvaard, het incidentele beroep van de concurrent verworpen en, bij hervorming, het beroep in eerste aanleg verworpen.

Welke beginselen legt het vonnis vast?

Onderwerp	Beginsel, zoals weergegeven in de massime
Aandelen van diensten in de RTI	Tijdens de aanbesteding de delen van de diensten onder de ondernemingen van de combinatie herverdelen is geen reden tot uitsluiting, als de documenten niet voorschrijven dat eisen overeenstemmen met uitvoeringsaandelen en alle ondernemingen gekwalificeerd zijn.
Verantwoording van de anomalie	Bij de controle op de anomalie preciseren hoe de diensten over de ondernemingen van de RTI verdeeld zijn, betreft de toerekening van kosten en wijzigt het aanbod niet, zolang de wezenlijke inhoud ervan niet verandert.
Congruïteitscontrole	Het oordeel is globaal en samenvattend: afzonderlijke kostenposten mogen worden herschikt, maar niet het totaalbedrag, noch de posten die de documenten vragen op te geven.
Termijn voor de verantwoording	De termijn van vijftien dagen van art. 110, lid 2, van het d.lgs. 36/2023 is ordinatoir: overschrijding ervan doet de aanbestedende dienst niet vervallen en leidt niet tot uitsluiting.
Uitvoeringseisen	Die tellen in de uitvoeringsfase; ze worden alleen eisen voor deelname als de documenten ze uitdrukkelijk aanmerken als essentiële elementen van het aanbod of als toelatingsvoorwaarden.
Dubbelzinnige bepalingen in de documenten	Ze worden letterlijk en systematisch uitgelegd; bij twijfel over eisen of uitsluitingsgronden geldt de uitleg die deelname bevordert.
Onderaanneming of aannemingsovereenkomst	Volgens art. 119, lid 3, van het d.lgs. 36/2023 is het werk van een zelfstandige zonder zelfstandige ondernemersorganisatie geen onderaanneming, als het bijkomend of instrumenteel is aan de hoofdprestaties.
Scheiding tussen technisch en economisch aanbod	Die is niet absoluut: een concurrent die door de rechter is heropgenomen, kan ook worden beoordeeld na de opening van de economische aanbiedingen, zonder de hele aanbesteding over te doen.

Waarom is het onderscheid tussen onderaanneming en zelfstandig werk belangrijk?

In de behandelde zaak verbood de aanbesteding onderaanneming, en had het TAR de prestaties van een medewerker van de combinatie als onderaanneming aangemerkt. De Raad van State oordeelde anders: de onderaannemer voert een deel van het contract rechtstreeks uit in de plaats van de opdrachtnemer, terwijl de zelfstandige de prestatie levert aan de winnaar, die deze in de eigen organisatie opneemt. Volgens het vonnis moet het onderscheid per geval worden gemaakt, door te kijken naar hoe zwaar de middelenorganisatie van de medewerker weegt ten opzichte van zijn persoonlijke ervaring.

Wat te doen voordat u een RTI aangaat of een deel van het werk uitbesteedt

• Lees in de aanbestedingsdocumenten of de aandelen bindend zijn: het vonnis laat de interne herverdeling alleen toe omdat de documenten geen overeenstemming tussen eisen en aandelen voorschreven, noch wie wat moest uitvoeren.
• Bereid de verantwoording van de anomalie per onderneming voor: houd de toerekening van kosten tussen de leidende onderneming en de overige leden gescheiden, zonder het totaalbedrag en de door de documenten gevraagde posten te wijzigen.
• Kwalificeer goed wie voor u werkt: als de documenten onderaanneming beperken of verbieden, documenteer dan wanneer een medewerker een professional of zelfstandige zonder ondernemersorganisatie is en wanneer het juist een onderneming is die een deel van het contract uitvoert.
• Controleer de partners voordat u de verbintenis tot oprichting van de combinatie ondertekent: in de RTI zijn de ondernemingen hoofdelijk aansprakelijk jegens de aanbestedende dienst, zoals het vonnis onder verwijzing naar het aanbestedingswetboek herinnert.

Voordat u een combinatie aangaat of onderaanneming toekent, toont de controle protesten en insolventieprocedures (5,90€) u met bron en datum of de partneronderneming lopende procedures heeft. Met insolventieprocedures plus uiteindelijk belanghebbende (14,90€) ziet u ook wie er achter het bedrijf zit.

Bronnen

• Giustizia amministrativa, «Verdeling van diensten in RTI's, toerekening van kosten, deelnemingseisen, controle op anomalie, onderaanneming, scheiding tussen technisch en economisch aanbod», massime van Cons. Stato, sez. V, 31 augustus 2026, nr. 6702, geraadpleegd op 30/10/2026
• Consiglio di Stato, sectie V, vonnis van 31 augustus 2026, nr. 6702 (beroep nr. 8498/2025), volledige tekst, geraadpleegd op 30/10/2026