Ulga na złe długi, gdy włoski klient nie zapłacił: CIT, PIT i VAT

W skrócie: ulga na złe długi w CIT i PIT pozwala odliczyć fakturę niezapłaconą 90 dni po terminie, ale tylko gdy dochody dłużnika z tej działalności podlegają opodatkowaniu w Polsce. Włoski klient bez działalności w Polsce zwykle tego warunku nie spełnia. Zostają koszty uzyskania przychodów po udokumentowaniu nieściągalności, a korekta VAT przy WDT zwykle nie ma zastosowania.

Zanim sprzedasz z odroczonym terminem, przejdź cztery kroki w poradniku Kredyt kupiecki dla włoskiego klienta: decyzja w 10 minut. Jeśli dłużnik jest już w procedurze, zobacz Upadłość włoskiego kontrahenta: jak zgłosić wierzytelność; o stawce 0% przy WDT piszemy w Sprzedaż do Włoch: WDT i sprawdzenie numeru VAT UE kontrahenta.

Opisujemy brzmienie przepisów; to nie jest porada podatkowa.

Trzy różne narzędzia, nie jedno

Polski sprzedawca ma trzy osobne mechanizmy. Ulga na złe długi w podatku dochodowym (art. 18f ustawy o CIT, art. 26i ustawy o PIT) to zmniejszenie podstawy opodatkowania o niezapłaconą wierzytelność. Koszt uzyskania przychodów to wierzytelność odpisana jako nieściągalna albo odpis aktualizujący (art. 16 ust. 1 pkt 25 i 26a ustawy o CIT, art. 23 ust. 1 pkt 20 i 21 ustawy o PIT). Ulga na złe długi w VAT (art. 89a ustawy o VAT) to korekta podatku należnego. Tej samej wierzytelności nie rozliczysz dwa razy, w uldze i w kosztach (art. 18f ust. 12 i 13 ustawy o CIT).

Ulga w CIT i PIT: warunki z ustawy

Art. 18f ustawy o CIT i art. 26i ustawy o PIT są zbudowane tak samo i dotyczą świadczenia pieniężnego z transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom. Warunki łączne:

1. 90 dni. Minęło 90 dni od terminu zapłaty z faktury lub umowy, licząc od dnia następnego (ust. 1 i 11).
2. Brak zapłaty i zbycia. Do dnia złożenia zeznania wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta (ust. 5).
3. Stan dłużnika. Na ostatni dzień miesiąca przed złożeniem zeznania dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani likwidacji (ust. 10 pkt 1).
4. Dwa lata. Od końca roku wystawienia faktury lub zawarcia umowy nie upłynęły 2 lata (ust. 10 pkt 2).
5. Opodatkowanie w Polsce po obu stronach. Transakcja jest zawarta w ramach działalności wierzyciela i dłużnika, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce (ust. 10 pkt 3).
6. Brak powiązań. Strony nie są podmiotami powiązanymi (ust. 18).

Zmniejszenia dokonuje się w zeznaniu za rok, w którym minęło 90 dni; nieodliczoną nadwyżkę można rozliczać przez kolejne 3 lata (ust. 3). Jeśli klient zapłaci później, trzeba doliczyć odliczoną kwotę w zeznaniu za rok zapłaty (ust. 7).

Czy ulga działa, gdy dłużnikiem jest włoska firma

Transakcja z włoską firmą może być transakcją handlową, bo ustawa z 2013 r. obejmuje przedsiębiorców z UE (art. 2 pkt 7). Barierą jest ust. 10 pkt 3 obu przepisów. Z jego brzmienia wynika, że jeśli dochody włoskiego klienta z działalności, w ramach której kupił, nie podlegają opodatkowaniu w Polsce, ulga nie przysługuje. Typowy włoski odbiorca bez oddziału ani innej działalności opodatkowanej w Polsce zwykle go nie spełnia.

Niepewne są przypadki pośrednie, np. włoska firma z oddziałem w Polsce: tekst ich nie rozstrzyga wprost, więc oceni je doradca podatkowy. Ulga nie obejmuje też sprzedaży włoskiej osobie prywatnej: transakcja handlowa wymaga, by obie strony były podmiotami z art. 2 ustawy z 2013 r., np. przedsiębiorcami.

Koszty uzyskania przychodów: co musisz udokumentować

Gdy ulga nie przysługuje, zostaje droga kosztowa. Kosztem jest wierzytelność odpisana jako nieściągalna, uprzednio zarachowana do przychodów należnych, jeśli nieściągalność udokumentowano zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o CIT (w PIT: art. 23 ust. 1 pkt 20 i ust. 2). Kosztem może być też odpis aktualizujący, gdy nieściągalność jest uprawdopodobniona (art. 16 ust. 1 pkt 26a i ust. 2a pkt 1 ustawy o CIT; w PIT: art. 23 ust. 1 pkt 21 i ust. 3).

VAT: dlaczego art. 89a zwykle nie dotyczy WDT

Art. 89a ust. 1 ustawy o VAT pozwala skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów jest w ustawie osobną czynnością opodatkowaną (art. 5 ust. 1 pkt 5, art. 13 ust. 1) ze stawką 0% (art. 41 ust. 3). Przy usługach dla włoskiego podatnika miejscem świadczenia jest co do zasady siedziba usługobiorcy (art. 28b ust. 1). W obu sytuacjach zwykle nie ma polskiego podatku należnego do skorygowania.

Jeśli transakcja była jednak opodatkowana jako krajowa, warunki to: 90 dni od terminu płatności (ust. 1a), status czynnego podatnika VAT (ust. 2 pkt 3 lit. a), najwyżej 3 lata od końca roku wystawienia faktury (ust. 2 pkt 5), a przy nabywcy niebędącym czynnym podatnikiem VAT dodatkowe przesłanki z ust. 2a.

Co zebrać, zanim pójdziesz do doradcy

1. Fakturę i umowę z terminem płatności oraz dowód dostawy lub wykonania usługi.
2. Korespondencję z klientem i wezwania do zapłaty z datami.
3. Informację, czy dłużnik jest w procedurze upadłościowej lub likwidacji, ze źródłem i datą.
4. Wyliczenie kosztów dochodzenia we Włoszech pod protokół z art. 16 ust. 2 pkt 3.

Przykład hipotetyczny, daty wymyślone dla ilustracji: termin mija 15 marca 2026 r., 90 dni liczy się od 16 marca i upływa 13 czerwca 2026 r. Przy włoskim dłużniku sama data nie wystarczy.

Jak pomaga Veryfy

Veryfy to włoski serwis weryfikacji firm na żądanie, oparty na oficjalnych włoskich źródłach; Weryfikacja kosztuje 19 €. Raport pokazuje stan dłużnika na dany dzień. Strona usługi i wynik są dostępne po polsku; raport PDF jest po włosku i opiera się na oficjalnych włoskich źródłach. Veryfy nie doradza podatkowo, nie prowadzi windykacji i nie jest ubezpieczeniem.

Powiązane poradniki

• Włoski klient nie płaci: co zrobić w pierwszych 30 dniach
• Ubezpieczenie należności i faktoring przy sprzedaży do Włoch: kiedy wystarczy raport
• Zastrzeżenie własności towaru sprzedanego do Włoch: kiedy działa

Najczęstsze pytania

Czy mogę skorzystać z ulgi na złe długi, jeśli nie zapłaciła mi włoska firma?

Według brzmienia art. 18f ust. 10 pkt 3 ustawy o CIT i art. 26i ust. 10 pkt 3 ustawy o PIT transakcja musi być zawarta w ramach działalności dłużnika, z której dochody podlegają opodatkowaniu w Polsce. Włoska firma bez takiej działalności zwykle go nie spełnia; przypadki graniczne oceni doradca.

Po ilu dniach od terminu płatności można odliczyć niezapłaconą fakturę?

Po 90 dniach. Okres liczy się od pierwszego dnia po terminie zapłaty z faktury lub umowy (art. 18f ust. 1 i 11 ustawy o CIT, art. 26i ust. 1 i 11 ustawy o PIT).

Czy przy sprzedaży WDT do Włoch mogę skorygować VAT z niezapłaconej faktury?

Art. 89a ustawy o VAT dotyczy dostawy towarów i świadczenia usług na terytorium kraju. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów jest w ustawie osobną czynnością ze stawką 0%, więc zwykle nie ma podatku należnego do skorygowania. Nietypowe przypadki sprawdź z doradcą.

Czy włoskie postanowienie upadłościowe wystarczy do zaliczenia długu do kosztów?

Art. 16 ust. 2 ustawy o CIT wymienia postanowienia sądu w sprawie upadłości i organu egzekucyjnego, ale nie rozstrzyga, czy także zagraniczne. To pytanie do doradcy; protokół z art. 16 ust. 2 pkt 3 nie zależy od sądu.

Źródła

• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 554, art. 16 ust. 1 pkt 25 i 26a, ust. 2 i 2a, art. 18f
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592, art. 23 ust. 1 pkt 20 i 21, ust. 2 i 3, art. 26i
• Ustawa o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263, art. 5, 13, 28b, 41, 89a
• Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o VAT, Dz.U. 2026 poz. 1270 (art. 89a ust. 3a od 1.01.2027)
• Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1790, art. 2 i 4

Źródła odczytane 2026-10-27 w serwisie ELI Sejmu. Nowelizacje ogłoszone po tekstach jednolitych nie zmieniają cytowanych artykułów, z wyjątkiem art. 89a ust. 3a ustawy o VAT dodanego od 1 stycznia 2027 r.